Centrale Raad van Beroep keurt de kostendelersnorm goed

De Centrale Raad van Beroep heeft op 1 november in een serie uitspraken geoordeeld dat de kostendelersnorm niet in strijd is met internationale verdragen (ECLI:NL:CRVB:2016: 3869-3881). Dat betekent dat de kostendelersnorm in beginsel ook geldt als een broer (2016:3875), een ouder (2016:3879 en 3873) of zorgbehoeftige mensen (2016:3872) bij de bijstandsgerechtigde inwonen.

Op 3 november verscheen echter ook een rapport van de gemeente Amsterdam waaruit blijkt dat veel mensen door de toepassing van de kostendelersnorm  financieel in de problemen komen, omdat zij kosten voor onder andere de zorgverzekering, kleding en persoonlijke verzorging minder kunnen delen met anderen dan waar de regering vanuit was gegaan (Het Parool, 03-11-2016, :”Onderzoek gemeente: Woningdeler in de bijstand houdt te weinig over”).

Ondanks dat de kostendelersnorm geldt, kan de gemeente op grond van artikel 18 van de Participatiewet wel  afwijken van de kostendelersnorm. Dit gebeurt echter alleen in zeer uitzonderlijke situaties (zie: ECLI:NL:RBLIM:2016:6009). De bijstandsgerechtigde zal in ieder geval met een concrete berekening aan moeten tonen dat hij met de kostendelersnorm te weinig overhoudt en dat dit leidt tot een urgentie situatie waardoor van de kostendelersnorm moet worden afgeweken. Overigens zal de ene gemeente daartoe sneller bereid zijn dan de andere.

Betrokkenen kunnen na de uitspraken van de Centrale Raad nog wel een klacht indienen bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.  Het Hof geeft staten echter meestal een ruime beoordelingsvrijheid in het sociale zekerheidsrecht. Derhalve is de kans klein dat de kostendelersnorm  in strijd met het EVRM blijkt te zijn.  Desalniettemin is het de vraag of in het geval van bijvoorbeeld zorgbehoeftige mensen de kostendelersnorm  niet een disproportioneel middel is ten opzichte van het beoogde doel  (het beheersbaar houden van de overheidsfinanciën). Gemeenten zouden in dat soort situaties minder terughoudend moeten zijn in het toepassen van de mogelijkheid om via artikel 18 af te wijken van de kostendelersnorm.

De kostendelersnorm blijft dus in stand. Gemeenten kunnen in zeer specifieke gevallen wel maatwerk leveren, maar dat kan de kostendelersnorm niet opheffen of veranderen. Hiervoor zal het nieuwe kabinet de wet moeten wijzigen.